Srpska pravoslavna crkva i vernici danas obeležavaju jedan od značajnih duhovnih praznika – Prenos moštiju Svetog Save, prvog arhiepiskopa i prosvetitelja srpskog naroda. Ovaj praznik je posvećen događaju iz 1237. godine, kada su mošti Svetog Save prenete iz Trnova u manastir Mileševu.
U hramovima širom Srbije jutros su služene svete liturgije, a vernici su se u velikom broju okupili da se pomole ovom velikom svetitelju, čije se ime s ponosom nosi i kroz školstvo, kulturu i identitet srpskog naroda.
U Beogradu, centralna liturgija održana je u Hramu Svetog Save, uz prisustvo velikog broja vernika, đaka, sveštenstva i javnih ličnosti. Liturgiju je predvodio Njegova Svetost Patrijarh srpski Porfirije, koji je u svojoj besedi istakao važnost očuvanja duhovnog i kulturnog nasleđa Svetog Save.
„Prenos moštiju Svetog Save nije samo istorijski čin, već simbol čuvanja vere, jedinstva i identiteta. Sveti Sava nas i danas uči kako se vera, mudrost i narodna sloga mogu sjediniti“, rekao je patrijarh.
Ovaj praznik se ne ubraja u obavezne crvene slova, pa se radi, ali se vernici podsećaju na značaj Svetog Save i njegov doprinos crkvenom, prosvetnom i državnom životu srednjovekovne Srbije.
Mnogi đaci i nastavnici danas su simbolično posvetili časove razgovorima o životu i delu Svetog Save, kao podsećanje na njegov trajni značaj u istoriji srpskog naroda.
Ko je bio Sveti Sava?
Rođen kao Rastko Nemanjić, Sveti Sava je postao monah na Svetoj Gori, a potom i prvi arhiepiskop autokefalne Srpske pravoslavne crkve. Njegove mošti bile su centar okupljanja i poštovanja sve do 1594. godine, kada su spaljene na Vračaru po naređenju turskih vlasti – događaj koji je kasnije inspirisao podizanje Hrama Svetog Save.
Narodni običaji i verovanja za 16. maj
Iako se Prenos moštiju Svetog Save ne smatra praznikom sa strogo definisanim narodnim običajima, u mnogim krajevima Srbije postoje lokalne tradicije i verovanja koja prate ovaj datum:
- U nekim selima se na ovaj dan ne ore ni ne seje, iz poštovanja prema svetitelju. Veruje se da bi rad na zemlji mogao da „oskrnavi“ svetinju dana.
- Mnogi vernici pale sveće u kućama i nose ih u crkvu, moleći se za mir u porodici i uspeh dece u učenju, jer je Sveti Sava zaštitnik prosvete i škola.
- Veruje se da ukoliko je na današnji dan vedro, godina će biti plodna, dok oblaci i kiša najavljuju težu jesen.
- Po narodnom predanju, oni koji se danas pomire s nekim s kim su u svađi – nosiće blagoslov Svetog Save.
U nekim školama i manastirima širom Srbije, organizuju se kulturno-duhovne akademije, predavanja i izložbe posvećene Svetom Savi, naročito na praznik njegovog Prenosa, kako bi se mlađe generacije podsetile na njegovu ulogu u oblikovanju srpskog duhovnog i kulturnog identiteta.
UDARNA VEST. RS
